Wat is ondertrouw België

Timo van Loon

Wat is ondertrouw België

Je leest dit artikel in 7 minuten

Laatst bijgewerkt: 27 april 2025

Stappen jullie binnenkort in het huwelijksbootje? Wat een prachtige en spannende tijd breekt aan! Middenin alle voorbereidingen, van het kiezen van de perfecte locatie tot het vinden van dé jurk of hét pak, is er een belangrijke administratieve stap die je niet over het hoofd ziet: de aangifte van het huwelijk, vroeger ook wel ‘ondertrouw’ genoemd. Misschien klinkt het wat formeel, maar zie het als de officiële start van jullie gezamenlijke avontuur. Het is het moment waarop je aan de overheid laat weten: “Ja, wij willen trouwen!” Laten we samen ontdekken wat deze aangifte precies inhoudt en hoe je dit vlot regelt in België.

Wat is de aangifte van huwelijk precies?

De aangifte van huwelijk is de officiële verklaring die je samen met je partner aflegt bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. Je geeft hiermee formeel aan dat jullie van plan zijn te trouwen. Het is een wettelijk verplichte stap, nog vóór de eigenlijke huwelijksceremonie plaatsvindt. Zie het als de fundering waarop jullie straks jullie jawoord bouwen. Deze aangifte zorgt ervoor dat de gemeente kan controleren of jullie aan alle wettelijke voorwaarden voldoen om te mogen trouwen. Het is dus meer dan alleen een papiertje; het is een waarborg dat jullie huwelijk straks rechtsgeldig is. De term ‘ondertrouw’ hoor je misschien nog wel eens, vooral bij de oudere generatie. Het verwijst naar dezelfde procedure, maar ‘aangifte van huwelijk’ of ‘huwelijksaangifte’ zijn de termen die vandaag officieel gebruikt worden.

Waarom is deze aangifte nodig?

Je vraagt je misschien af waarom deze formele stap nodig is. De huwelijksaangifte dient meerdere belangrijke doelen. Allereerst is het een wettelijke vereiste in België. Zonder aangifte, geen geldig huwelijk voor de wet. De belangrijkste reden is echter controle. De ambtenaar van de burgerlijke stand controleert of jullie beiden voldoen aan de wettelijke huwelijksvoorwaarden. Denk hierbij aan:

  • Leeftijd: Jullie moeten beiden minstens 18 jaar oud zijn.
  • Toestemming: Jullie moeten beiden vrijwillig en bewust instemmen met het huwelijk. Er mag geen sprake zijn van dwang.
  • Burgerlijke staat: Jullie mogen niet al getrouwd zijn met iemand anders (bigamie is verboden).
  • Verwantschap: Jullie mogen geen te nauwe bloedverwanten zijn volgens de wet.

Daarnaast helpt de aangifte om schijnhuwelijken tegen te gaan. Dit zijn huwelijken die niet gesloten worden uit liefde of de wens een leven samen op te bouwen, maar enkel om verblijfsrechtelijke voordelen te verkrijgen. De ambtenaar kan een onderzoek instellen als er vermoedens zijn van een schijnhuwelijk. Door deze controle beschermt de overheid zowel de partners als de instelling van het huwelijk zelf.

Wat is ondertrouw BelgiëWaar en wanneer doe je de aangifte?

Waar?

De aangifte van het huwelijk doe je in de gemeente waar minstens één van jullie officieel is ingeschreven in het bevolkingsregister, vreemdelingenregister of wachtregister op het moment van de aangifte. Het maakt niet uit hoelang je daar al woont. Wonen jullie in verschillende gemeenten in België? Dan kies je zelf in welke van de twee gemeenten je de aangifte doet. Dit is dan meestal ook de gemeente waar jullie huwelijk voltrokken wordt. Informeer altijd even bij de dienst Burgerlijke Stand van de gekozen gemeente naar hun specifieke werkwijze en of je een afspraak moet maken.

Wanneer?

Timing is belangrijk bij de huwelijksaangifte. Je doet de aangifte minimaal 14 dagen en maximaal 6 maanden vóór de geplande huwelijksdatum. Let op: de periode van 6 maanden start vanaf de dag dat de akte van aangifte wordt opgemaakt. De huwelijksceremonie moet dus plaatsvinden binnen deze termijn van 6 maanden na de aangifte, maar ten vroegste op de 14e dag na de aangifte. Deze periode van 14 dagen geeft de ambtenaar de tijd om alles te controleren en eventuele bezwaren tegen het huwelijk te ontvangen of een onderzoek te starten. Begin op tijd met het verzamelen van de nodige documenten, zeker als één van jullie een buitenlandse nationaliteit heeft. Soms duurt het even voor je alle papieren bij elkaar hebt.

Welke documenten heb je nodig voor de huwelijksaangifte?

Dit is een vraag die veel koppels bezighoudt. Welke papieren moet je nu precies meenemen naar het gemeentehuis? De exacte lijst hangt af van jullie persoonlijke situatie, zoals nationaliteit, geboorteplaats en burgerlijke staat. De gemeente waar je de aangifte doet, informeert je hierover het best. Over het algemeen gaat het om de volgende basisdocumenten:

  • Identiteitsbewijs: Een geldig identiteitsbewijs van jullie beiden (identiteitskaart of paspoort).
  • Bewijs van woonst: Als je ingeschreven bent in de gemeente van aangifte, controleert de ambtenaar dit meestal zelf. Woon je in een andere gemeente, dan heb je soms een recent bewijs van woonst nodig.
  • Geboorteakte: Een recent afschrift van de geboorteakte van jullie beiden. Als je in België geboren bent en de gemeente toegang heeft tot de Databank Akten Burgerlijke Stand (DABS), vraagt de ambtenaar dit vaak zelf op. Ben je in het buitenland geboren? Dan moet je zelf een recente geboorteakte aanleveren, mogelijk voorzien van een legalisatie of apostille en een beëdigde vertaling.
  • Bewijs van burgerlijke staat: Een document dat aantoont dat je ongehuwd, gescheiden of weduwe/weduwnaar bent. Ook dit wordt vaak door de gemeente zelf gecontroleerd als je in België woont. Anders moet je dit zelf aanleveren.
  • Bewijs van nationaliteit: Meestal blijkt dit uit je identiteitsbewijs, maar soms is een apart bewijs nodig.

Neem altijd vooraf contact op met de dienst Burgerlijke Stand van jouw gemeente. Zij geven je de meest accurate en actuele informatie over de documenten die specifiek voor jullie situatie nodig zijn. Zo voorkom je verrassingen en vertraging.

VIDEO: Wat is ondertrouw? Confessions of a Weddingplanner

Speciale situaties: trouwen met een buitenlandse partner

Als één van jullie of beiden een buitenlandse nationaliteit hebben, zijn er vaak extra documenten nodig. Dit komt omdat de ambtenaar ook moet controleren of je volgens het recht van jouw land van herkomst mag trouwen. De procedure kan hierdoor wat langer duren. Documenten die vaak gevraagd worden zijn:

  • Certificaat van geen huwelijksbeletsel (Attest van non-impediment): Een document van jouw thuisland dat verklaart dat er volgens hun wetgeving geen bezwaar is tegen jouw huwelijk.
  • Certificaat van wetgeving of gewoonterecht (Certificat de coutume): Dit document legt de huwelijkswetgeving van jouw land van herkomst uit.

Buitenlandse documenten moeten vaak voldoen aan specifieke eisen:

  • Recent: Ze mogen meestal niet ouder zijn dan 6 maanden.
  • Gelealiseerd of voorzien van een apostille: Dit bevestigt de echtheid van het document voor internationaal gebruik. De procedure hangt af van het land van herkomst.
  • Vertaald: Als de documenten niet in het Nederlands, Frans of Duits zijn opgesteld (afhankelijk van de gemeente), is een beëdigde vertaling naar de taal van de gemeente nodig.

Het verzamelen van deze documenten kost tijd. Begin hier dus ruim van tevoren mee, idealiter meer dan 6 maanden voor de geplande huwelijksdatum. Vraag gedetailleerde informatie bij je gemeente en eventueel bij de ambassade of het consulaat van het betreffende land.

Hoe verloopt de aangifte zelf?

Oké, je hebt alle documenten verzameld en de termijn in de gaten gehouden. Wat gebeurt er nu concreet bij de aangifte? Meestal maak je hiervoor een afspraak bij de dienst Burgerlijke Stand. Op de afgesproken dag ga je samen met je partner naar het gemeentehuis.

Tijdens de afspraak overhandig je alle benodigde documenten aan de ambtenaar van de burgerlijke stand. Deze controleert of alles compleet en correct is. De ambtenaar stelt jullie mogelijk enkele vragen om zeker te zijn van jullie identiteit en jullie vrije wil om te trouwen. Dit is geen kruisverhoor, maar een formaliteit om aan de wettelijke vereisten te voldoen. Als alle documenten in orde zijn en er geen wettelijke belemmeringen zijn, maakt de ambtenaar de ‘akte van aangifte’ op. Jullie ondertekenen deze akte beiden. Vanaf dat moment loopt de termijn van minimaal 14 dagen en maximaal 6 maanden waarbinnen het huwelijk voltrokken moet worden. Dit is ook het moment om de definitieve datum en het tijdstip voor de huwelijksceremonie vast te leggen, als dat nog niet gebeurd was.

Wat zijn de kosten?

De kosten voor de huwelijksaangifte zelf zijn vaak beperkt of zelfs gratis in veel Belgische gemeenten. De eventuele kosten zitten vooral in het verzamelen van de benodigde documenten:

  • Afschriften van akten (geboorteakte, etc.): Hier zijn vaak kleine administratieve kosten aan verbonden.
  • Legalisatie of apostille: De kosten hiervoor verschillen per land en instantie.
  • Beëdigde vertalingen: De prijs hangt af van de vertaler en de lengte van het document.

Sommige gemeenten rekenen wel kosten aan voor de huwelijksceremonie zelf, bijvoorbeeld als je op een zaterdag wilt trouwen of op een speciale locatie. Informeer bij jouw gemeente naar de specifieke tarieven voor zowel de aangifte als de ceremonie.

Enkele praktische tips voor een vlotte aangifte

De huwelijksaangifte is een belangrijke stap, maar met een goede voorbereiding verloopt deze vlot en zonder stress. Hier zijn nog enkele tips:

  • Start op tijd: Begin ruim van tevoren met informeren en verzamelen van documenten, zeker bij internationale situaties.
  • Check bij jouw gemeente: Elke gemeente kan licht afwijkende procedures of vereisten hebben. De informatie van jouw specifieke gemeente is leidend.
  • Controleer geldigheid documenten: Zorg dat alle documenten recent genoeg zijn en voldoen aan de eisen (legalisatie, vertaling).
  • Maak tijdig een afspraak: Wacht niet tot het laatste moment om een afspraak te maken voor de aangifte.
  • Bespreek de trouwdatum: Denk alvast na over jullie gewenste trouwdatum en -tijdstip, zodat je dit tijdens de aangifte kunt vastleggen.
  • Neem originele documenten mee: Neem altijd de originele documenten én eventuele kopieën mee naar de afspraak.

Door deze stappen zorgvuldig te doorlopen, leg je een solide basis voor de officiële bezegeling van jullie liefde. Het is een moment om even stil te staan bij de formele kant van jullie verbintenis, een mijlpaal op weg naar de grote dag.

Veelgestelde vragen over de huwelijksaangifte (ondertrouw)

Wat is het verschil tussen ondertrouw en huwelijksaangifte?

Er is geen wezenlijk verschil. “Ondertrouw” is de oudere, traditionele term voor de “aangifte van huwelijk” of “huwelijksaangifte”. Het verwijst naar dezelfde wettelijke procedure waarbij je officieel je intentie om te trouwen kenbaar maakt bij de gemeente. De moderne, officiële term is huwelijksaangifte.

Verdiepende links

Begrijp Wat is ondertrouw België beter door deze verzameling van artikelen.

Moeten we getuigen meenemen naar de aangifte?

Nee, voor de aangifte van het huwelijk zelf zijn geen getuigen nodig. Jullie moeten wel samen aanwezig zijn. Getuigen (maximaal vier) zijn pas nodig bij de eigenlijke huwelijksceremonie in het gemeentehuis.

Hoe lang is de huwelijksaangifte geldig?

De akte van aangifte is 6 maanden geldig, te rekenen vanaf de datum van afgifte van de akte. Het huwelijk moet plaatsvinden binnen deze periode van 6 maanden, maar ten vroegste op de 14e dag na de datum van de akte van aangifte.

Wat als we in een andere gemeente willen trouwen dan waar we wonen?

De aangifte moet gebeuren in de gemeente waar minstens één van jullie woont. Het huwelijk wordt in principe ook in die gemeente voltrokken. Wil je toch in een andere Belgische gemeente trouwen? Dat kan soms, maar is geen recht. Je moet hiervoor toestemming vragen aan de burgemeester van de gemeente waar je de aangifte deed én aan de burgemeester van de gemeente waar je wilt trouwen. Hier zijn vaak gegronde redenen voor nodig en mogelijk extra kosten aan verbonden. Informeer bij beide gemeenten naar de mogelijkheden.

Wat als we na de aangifte besluiten niet te trouwen?

Als jullie besluiten om toch niet te trouwen nadat de aangifte is gedaan, hoef je formeel niets te doen. De akte van aangifte vervalt automatisch na 6 maanden (+ 14 dagen). Het is wel zo netjes om de dienst Burgerlijke Stand van de gemeente hiervan op de hoogte te brengen, zeker als er al een datum voor de ceremonie was vastgelegd.

BV
Redactie België VakantielandOnze redactie schrijft informatieve artikelen over vakantiebestemmingen in België.